ประวัติศาสตร์ไทยใหญ่

คำว่า "ไท ไทย ไต หรือไตย" เป็นภาษาตระกูลไท-กะได ที่ชาติพันธุ์ไท หรือไต ใช้เรียกแทนชื่อเผ่าพันธุ์ของตน ถึงแม้ว่าใจใช้อักษรต่างกันเป็น "ท หรือต" แต่ในเชิงความหมายแล้วหมายถึง "ชนเผ่าที่รักอัสระ" เหมือกับไทใหญ่ เป็ฯคำภาษาไทยกลางเรียกคนไทยอีกกลุ่มหนึ่ง
ไทใหญ่มีภาษาพูดภาษาเขียนมีเอกลักษณ์และวัฒธรรมของตนเองเหมือนกับคนไทยชาติพันธ์อื่นๆ ชาวไทใหญ่เรียกตนเองว่า "คนไต (တႆး ไตย)" แต่คนเผ่าอื่นเรียกแตกต่างกันออกไป เช่น ภาษาอักกฤษเรียกว่า "Shan" เมียนมาร์ ก็เรียกว่า ရှမ်းလူမျိုး, ออกเสียง [ʃán lùmjóʊ]; จีน: 掸族; พินอิน: Shàn zú ซึ่งออกเสียงว่า ชาน ซึ่งเพื้นไปจากคำว่า "สยาม" นั่นเอง
ชาติพันธุ์ไท หรือไต เป็นชาติพันธุ์ที่มีอารยธรรมที่เจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่อดีต ในปัจจุบันเห็นได้ว่า ชาติพันธุ์ไท หรือไต มีถิ่นฐานที่อยู่อาศัยกรระจัดกะจายอยู่ทั่วไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยขอบเขตพื้นที่ที่มีชนชาติไท หือไตอยู่อาศัยนั้น ประกอบด้วยภาคใต้ของจีน เมียนม่าร์ ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ในแต่ละแห่งก็ใช้ชื่อเรียกแตกต่างกันไป แต่ การใช้ ภาษา และวิถีการดำเนินชีวิต ยังมีส่วนที่เหมือนและใกล้เคียงกันอยู่

ไทใหญ่

ไทใหญ่ หรือ ฉาน (ไทใหญ่: တႆး ไต๊; พม่า: ရှမ်းလူမျိုး, ออกเสียง [ʃán lùmjóʊ]; จีน: 掸族; พินอิน: Shàn zú) หรือ เงี้ยว (ซึ่งเป็นคำเรียกที่ไม่สุภาพ) คือกลุ่มชาติพันธุ์ในตระกูลภาษาไท-กะได ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ขนาดใหญ่อันดับสองของพม่า ส่วนมากอาศัยในรัฐฉาน ประเทศพม่า และบางส่วนอาศัยอยู่บริเวณดอยไตแลง ชายแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า คนไทใหญ่ในประเทศพม่ามีประมาณ 3 หรือ 4 ล้านคน แต่มีไทใหญ่หลายแสนคนที่ได้อพยพเข้าสู่ประเทศไทย เพื่อหนีปัญหาทางการเมืองและการหางาน ตามภาษาของเขาเองจะเรียกตัวเอง ไต มีหลายกลุ่มเช่น ไตขืน ไตแหลง ไตคัมตี ไตลื้อ และไตมาว แต่กลุ่มใหญ่ที่สุดคือ ไตโหลง (ไต = ไท และ โหลง (หลวง) = ใหญ่) หรือที่คนไทยเรียกว่า ไทใหญ่ จะเห็นได้ว่าภาษาไตและภาษาไทยคล้ายกันบ้างแต่ไม่เหมือนกัน ชาวไทใหญ่ถือวันที่ 7 กุมภาพันธ์ เป็นวันชาติ เมืองหลวงของรัฐฉานคือ ตองยี มีประชากรประมาณ 150,000 คน ส่วนเมืองสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ สีป้อ ล่าเสี้ยว เชียงตุง และท่าขี้เหล็ก